[update per 16 feb 2010 van artikel uit sept 2009 n.a.v. het overlijden van Jan Pen] Ik werk op het moment aan een opdracht voor een economisch instituut dat zich tot doelgroepen in het onderwijs wil richten. Daarom kijk ik op het moment weer met extra belangstelling naar voorbeelden van goede uitleg van economische kwesties. Omdat iedereen het er over eens is dat jongeren steeds meer visueel zijn ingesteld gaat het dus vaak over een visuele weergave van economische problematiek. Daarom pakte ik dit weekend het boek ‘Kijk, economie’ uit de kast van Jan Pen. Het was boek van de maand in 1979. In dit boek staat ‘de parade van Pen’. Dit mag wat mij betreft een klassieker worden genoemd van uitleg van een stukje economie dat iedereen raakt maar in de regel vrij abstract blijft in grafieken en tabellen.

Pen schrijft: “We kunnen een dramatisch beeld van de ongelijke verdeling oproepen door ons een optocht voor te stellen, waarin alle mensen meelopen die een inkomen krijgen. We geven ze de lengte die met dat inkomen overeenkomt. [....] Zoals bij een gymnastiekvereniging lopen de kleinste voorop. De gemiddelde lengte is één meter zeventig. Een onderwijzer of een ambtenaar met de rang van commies vedient ongeveer het gemiddelde inkomen en mag dus de gewone lengte houden. Wie minder verdient wordt in elkaar geduwd. [...] Wie meer krijgt dan het gemiddelde wordt uitgerekt.

Pen kiest vervolgens het perspectief van de toeschouwer, dat is iemand met een gemiddeld inkomen zoals een onderwijzer in zijn voorbeeld uit 1979.

Om er nog een dimensie aan te geven wordt de lengte van de parade beperkt tot dat wat in één uur voorbij kan lopen. Dus de zeven miljoen inwoners die een inkomen krijgen (dit is een aantal uit 1979) rennen in een uur voorbij.

Continue reading »

In de Verenigde Staten geeft een educatieve uitgever manga boeken uit die erop gericht zijn de woordenschat te vergroten. Het gaat niet om het aanleren van zomaar wat moeilijke woorden maar om woorden die veel worden getoetst in de twee belangrijke toelatingstests voor middelbaar onderwijs.

Wij maken ons in Nederland druk om de score voor de CITO toets. In Amerika kennen ze de zogenaamde SAT en de ACT tests die worden gebruikt voor toelating tot ‘high school’ en ‘college’. Net als CITO worden met deze gestandaardiseerde examens reken- en taalvaardigheden en een aantal andere wat ik maar noem denkvaardigheden, allemaal elementen van wat we zien als soorten intelligentie die voorspellen of we een slaagkans hebben in onderwijs en loopbaan.

De grote Amerikaanse educatieve uitgever Kaplan helpt studenten voor te bereiden op de SAT en ACT toetsen. Sinds een tijdje doen ze dit ook door het uitgeven van manga stripboeken. Manga is een Japans type beeldverhaal of strip. Kaplan verzorgt de speciale manga boeken samen met manga uitgever Tokyopop.

In Japan is manga erg populair, volgens een artikel in Wired is 22% van het gedrukte materiaal in Japan Manga. Ook buiten Japan, dus ook bij ons in het Westen, zijn Manga en strips die er op lijken in opkomst.

Speciale uitgaven van de westerse mangaseries Psy-comm, Warcraft: Dragon Hunt en Van Von Hunter bevatten bewust een groot aantal (300) woorden die veel worden gebruikt in SAT en ACT toetsen. De betreffende woorden worden in de strip voorzien van een toelichting (het weblog Asian Power Hour laat zien hoe het werkt). Zo kun je je dus nu voorbereiden op je toelatingsexamens voor high school of college door het lezen van Manga.

Meer educatieve manga uit het westen

Ik las over dit voorbeeld van strips in educatie in een uitgebreid artikel over manga in een oude Wired. Het artikel Japan, Ink verscheen in de november editie van Wired jaargang 2007. In het artikel worden nog andere aardige voorbeelden genoemd van de inzet van manga. De Wereldbank geeft met uitgever Viz Media de serie 1 World Manga uit. Deze serie behandelt heel wat lastige onderwerpen zoals HIV/AIDS, armoede, het milieu en corruptie. De boeken worden geschonken aan honderden bibliotheken wereldwijd.

De Engelse uitgever SelfMadeHero (onderdeel van Metro Media Ltd.) geeft manga-interpretaties uit van werk van Shakespeare en inmiddels zijn er al meer uitgevers die het voorbeeld volgden zoals John Wiley & Sons. Er verschenen al Mangaversies van onder andere Romeo and Juliet, Hamlet, Macbeth, A Midsummer Night’s Dream, The Tempest, Othello, King Lear en Much Ado About Nothing. Ik heb er zelf nog niets van gezien maar heb inmiddels een exemplaar besteld, ze zijn o.a. te koop bij Amazon UK en een kleiner assortiment ook bij BOL in Nederland, bijvoorbeeld Hamlet door Emma Vieceli en Richard Appignanesi van SelfMadeHero.

Manga favoriet van Nele Noppe, medewerkster Japanse Studies K.U. Leuven

21 september 2009 in Trouw een artikel van Annemieke Vermeulen over Manga, Japanse strips. Nele Noppe, wetenschappelijk medewerkster bij de opleiding Japanse studies aan de Katholieke Universiteit Leuven over wat er zo interessant is aan Manga: “De helft van de studenten die zich in Leuven voor Japanse studies inschrijft, is geïnteresseerd geraakt door manga.” Ze vertelt dat in Japan 80% van de mensen strips leest en vergelijkt dat met de situatie hier. Hier worden Manga en strips in het algemeen vooral door jonge mensen gelezen. Er rust een ‘zwaar stigma’ op strips volgens Noppe, hier zien we strips als iets voor kinderen.

Noppe en ook striptekenares,  freelance illustratrice en animatiestudente Aimée de Jongh en Thom Sauer van mangawinkel Mangamazing benadrukken dat Manga ook informatief en leerzaam kunnen zijn. “Sommige manga behandelen psychologisch en filosofische dilemma’s waar andere vooral humoristisch zijn” schrijft Trouw. De Jongh haalt ook aan dat de Japanse overheid rapporten uitbracht in de vorm van strips, “in de hoop dat ze dan wel zouden worden gelezen”.

Dat de Manga niet alleen in het verdomhoekje zit in Nederland kun je afleiden uit het feit dat Klokhuis er een dossier over heeft, nota bene onder het kopje ‘kunst’. Het Manga dossier van Klokhuis werd al door Okkie Bult gemaakt in februari/maart 2005. Een onderdeel van dit dossier van het educatieve NPS programma gaat expliciet in op de vooroordelen die men hier heeft over Manga: “Naast seks en geweld bestaan er nog meer vooroordelen over manga. Bijvoorbeeld dat alle mangafiguren grote ogen hebben en leven in een futuristische wereld vol monsters en technische snufjes.”

Ook is er op het moment in Nederland een heus managementboek in mangastijl te koop, De avonturen van Johny Bunko’ met de veelbelovende ondertitel ‘De enige carrièregids die je ooit nodig zult hebben’.  De Nederlandse uitgave is te koop bij Managementboek en BOL, een recensie van deze strip voor managers is te lezen bij Boekcover. In het Engels is op het gebied van manga voor managers ook The Five Dysfunctions of a Team (manga edition) te koop van succesauteur Patrick Lencioni en manga-tekenaar Kensuke Okabayashi, ook hiervan een recensie op Boekcover.

Google kiest ervoor de werking van de nieuwe Chrome browser uit te leggen in bekende educatieve filmpjes, een Chrome forum en andere online uitleg maar ook in de vorm van een stripboek over Chrome. De handleiding van de nieuwe webbrowser is gemaakt door Scott McCloud. Het stripboek is gemaakt om als papieren boek te verschijnen en zou oorspronkelijk worden verspreid onder journalisten en bloggers. Wegens de overweldigende belangstelling (legt McCloud op z’n website uit) is er nu ook een versie online bij Google Books. Voor het maken van het boek sprak McCloud met zo’n 20 ontwikkelaars die bij Google aan het project werken.
Continue reading »

Dankzij een campagne van ICT op School is het Suske en Wiske album ‘De Sinistere Site’ nu ook in Nederland verkrijgbaar. Op 8 mei werd het eerste Nederlandse exemplaar uitgereikt op een basisschool in Amsterdam. Bij het Suske en Wiske album zijn twee lesbrieven gemaakt, voor respectievelijk groep 5 en groep 8. De uitreiking van het eerste exemplaar in Nederland werd gedaan door Peter Vanvelthoven, Belgisch minister van Werk en Informatisering. In Vlaanderen werd ditzelfde album al eind 2005 uitgereikt aan alle leerlingen van groep 8.

Dit album is een goed voorbeeld van hoe je een strip kunt gebruiken om een behoorlijk moeilijk onderwerp op een niet al te zware manierkunt benaderen. Daarom schreven we op de ’strips en onderwijs’ site van de Stichting Beeldverhaal Nederland al geruime tijd geleden over dit ‘veilig internet’ Suske en Wiske album.

TNT organiseert in het kader van haar sponsoring van het Wereld Voedsel Programma (WFP) van de Verenigde Naties jaarlijks een internationale tekenwedstrijd voor kinderen.

Dit jaar was het thema “Wereldvoedseldag 2015: als er genoeg te eten is voor alle kinderen ter wereld”. Het thema werd gekozen om aandacht te geven aan het feit dat we halverwege zijn (in tijd) op weg naar de ‘Millennium Development Goals’ en om kinderen te stimuleren na te denken over een betere toekomst.

Continue reading »