Bij dit boek, dat zal worden gebaseerd op de al bestaande Wiki ‘We Are Smarter than Me’, werken betaalde auteurs en vrijwillige derden samen om tot de basis te komen voor het door Pearson uit te geven boek.

Het materiaal dat het komende jaar op de Wiki moet ontstaan zal door eigen redacteuren (‘ghostwriters’)worden bewerkt tot een boek van ongeveer 120 pagina’s. Het gaat eigenlijk om een metaboek want dit boek zal gaan over hoe dit soort projecten de zakenwereld zullen gaan veranderen. In de woorden van Shared Insights:

how the emergence of community and social networks will change the future rules of business.

Uitgevers van studieboeken en wetenschappelijke publicaties hebben al jaren met flinke uitdagingen te maken door de opkomst van het internet. Een van de ontwikkelingen waar ze op hebben moeten reageren is de opkomst van het zogenaamde ‘Open Access Publishing’. Dat is een vorm van uitgeven waarbij niet de lezer (van een boek of tijdschrift) betaalt maar de persoon die wil publiceren. Een wetenschapper betaalt een publicatie dan in de regel uit de fondsen die hem ter beschikking worden gesteld om wetenschappelijk onderzoek te doen. Wetenschappelijk onderzoek is immers waardeloos als anderen er geen kennis van nemen.

Naast Open Access Publishing, waarbij wetenschappers en studenten gratis toegang krijgen tot onderzoeks- en studiemateriaal, zijn er ook andere projecten die tot dezelfde uitkomst (gratis studiemateriaal) leiden maar die worden betaald uit andere inkomstenbronnen. Een voorbeeld is het ook dit jaar aangekondigde project van de Scandinavische uitgever Ventus. Deze uitgever spreekt van FreE-Learning (op de site ook wel free-learning). In Nederland worden de gratis studieboeken met advertenties van Ventus gepubliceerd op Studentensupport.nl.

Dit is niet het eerste project waarbij een Wiki wordt ingezet om (gratis) studieboeken tot stand te laten komen. Wikimedia Foundation, de organisatie achter de Wikipedia, is ook al enige tijd bezig met Wikibooks. Door de betrokkenheid van de traditionele uitgeefgigant Pearson is het nieuws echter meer in beeld van de traditionele media. Wall Street Journal publiceerde er bijvoorbeeld deze week over (link naar WSJ artikel voor betalende abonnees).

Voor Pearson is dit project ongetwijfeld een verdedigende zet. Zelf zegt Pearson vroeger te willen zijn met een reactie op nieuwe ontwikkelingen op internet dan de muziekindustrie. Een quote uit de Wall Street Journal:

“Wikis are one of those things that you have to embrace early, so you can figure out what the brave new world looks like,” Mr. Moore says. Part of his goal is to avoid being ambushed by the Internet like “the music industry, which really got whacked.”

Mr Moore is in dit geval Tim Moore, uitgever van Wharton School Publishing en FT Press, beide onderdeel van het Engelse Pearson.

De auteursrechten worden bij dit project geregeld via een zogenaamd ‘Creative Commons License’. Creative Commons (link naar Nederlandse Creative Commons website) is voortgekomen uit het gedachtengoed van de Amerikaanse jurist en hoogleraar Lawrence Lessig van Stanford Law School.

Vorig jaar kwam ik zelf voor het eerst in aanraking met Open Access publishing (met dank aan Laurenz Baltzer), een beweging in de wetenschappelijke wereld. Dit houdt in dat alle uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek gratis toegankelijk worden voor de geïnteresseerde lezer. Omdat er toch kosten moeten worden gemaakt om te publiceren zouden de kosten van publicatie worden betaald door de wetenschapper die onderzoek heeft gedaan. Die betaalt dit in het Open Acces denken uit het budget dat hij (of zij) nu ook al moet zien los te krijgen om onderzoek te kunnen uitvoeren.

Lawrence Lessig en andere denkers over auteursrechten in het internettijdperk wijzen op het belang van de toegang tot recente wetenschappelijke vondsten en de manier waarop het ‘oude’ intellectuele eigendomsrecht dit frustreert.

Logischerwijs staan commerciële wetenschappelijke uitgevers niet te trappelen om een economisch model te omarmen dat de uitgeefwereld volkomen op zijn kop zet. Dat wil overigens niet zeggen dat de uitgevers er allemaal 100% tegen zijn. In het nieuwe model kan immers ook geld worden verdiend maar dat gebeurt op een andere manier.

Ook de recente berichtgeving over www.studentensupport.nl van het Deense Ventus Publishing past in de beweging naar gratis studie- en onderzoeksmateriaal. In dit geval komen de opbrengsten uit advertenties in de (te downloaden) boeken.

Citaat uit berichtgeving Dutch Cowboys:

Volgens Euus wordt het concept het uitgeven van de toekomst: “Er zal altijd een markt zijn voor betaalde boeken, zeker voor gespecialiseerde onderwerpen. Maar standaardtekstboeken moeten gratis verstrekt kunnen worden, zolang je er maar advertenties inzet.”

Ventus Publishing is dus duidelijk een commercieel initiatief en zo zijn er ook al Open Access initiatieven van commerciële uitgevers die gebaseerd zijn op een ander opbrengstenmodel dan het traditionele (waarbij de lezer direct of indirect betaalt). Dat is op zich wel goed want helaas is de discussie vaak erg politiek. Voor je het weet is het een ouderwetse links-rechts discussie, het is zeer de vraag of de belanghebbenden (wetenschappers, studenten) daar bij zijn gebaat.

Het is in ieder geval een interessante beweging en als geïnteresseerde krijg ik nu wel toegang tot een heleboel interessante informatie. De proefschriften op Darenet volgen overigens op het project Keur der Wetenschap, een selectie die Darenet maakt van publicaties door gerenommeerde wetenschappers. De Nationale Proefschriftensite en Keur der Wetenschap zijn resultaten van het DARE project ‘ Promise of Science’, dat weer deel uitmaakt van het ’honDAREdduizend’ project, een project waarin alle Nederlandse universiteiten, KNAW en NWO in een jaar honderdduizend extra wetenschappelijke publicaties en ander onderzoeksmateriaal willen toevoegen aan de repositories (digitale schatkisten).

Op McGee’s lijstje staan 9 boeken van auteurs waarvan ik één of meer boeken heb gelezen. Inderdaad zijn dat auteurs die ik zou aanbevelen. Uit de auteurs die ik niet ken zal ik zeker een keuze maken voor op het leeslijstje.

Wat me aanspreekt en wat je niet iedere dag tegenkomt is het belang dat McGee kennelijk hecht aan het ontwikkelen van schrijf- en adviesvaardigheden, naast de onvermijdelijke denk en organisatiekwaliteiten die je als kenniswerker nodig hebt. Ook de keuze om boeken op te nemen over ‘design’ en over wat ik zelf multimodaal denken zou willen noemen. Wat het laatste betreft doel ik op de keus om een boek over mind mapping op te nemen. Buzan, de bedenker van mind mapping, probeert mensen te stimuleren om verschillende modaliteiten te benutten bij het denken en leren.