De Amerikaanse wetenschapper Christopher John Ferguson analyseerde wetenschappelijke publicaties uit de periode 1995 – 2007 over onderzoek naar effecten van gewelddadige computerspellen. Hij beperkte zich niet tot negatieve effecten maar bekeek ook de onderzoeken die mogelijke positieve effecten onderzochten. Zijn conclusies: als je de harde feiten bekijkt is er geen duidelijke relatie aangetoond tussen het spelen van spelletjes met geweld en het vertonen van agressief gedrag. Wel is er een significant positief effect op ‘ruimtelijk visueel denken’ aangetoond (visuospatial cognition). Verder toonde de zogenaamde metastudie (onderzoek van onderzoeken) van Ferguson aan dat er een neiging is bepaalde resultaten wel te publiceren als er een bepaald verband leek te zijn terwijl onderzoeken die geen verband aantoonden niet tot publicatie leidden.

Zorgvuldige selectie
Ferguson deed een zorgvuldige selectie van de publicaties en onderliggende onderzoeken. Een belangrijke eis was dat in de onderzoeken expliciet gezocht moest worden naar een vorm van aantoonbaar agressief gedrag. Dus onderzoeken die aantoonden dat spelers van gewelddadige computergames meer agressieve gedachten kregen werden niet meegenomen en ook niet de onderzoeken die aantoonden dat gewelddadige games tot een staat van (te meten) opgewondenheid leidden. Ook liet Ferguson onderzoeken afvallen die geen expliciet onderscheid maakten tussen gewelddadige games en andere games. Het moest ten slotte ook nog gaan om publicaties in ‘peer-reviewed’ wetenschappelijke tijdschriften. Na selectie bleven er 17 publicaties over die zich baseerden op 21 onafhankelijke observaties.

Onderzoeksresultaten selectief gepubliceerd
Na de selectie is een aantal verschillende statistische methoden toegepast om de resultaten nog eens te analyseren. Daarbij bleek dat er als je naar de verbanden kijkt die in de publicaties werden besproken er over de hele linie zowel negatieve als positieve effecten zijn gemeld van het spelen van computerspellen met geweld en agressie. Door deze te vergelijken met de totale onderligende resultaten bleek echter dat er een neiging was om bepaalde resultaten te publiceren en over anderen te zwijgen. Als je dat effect weglaat blijft er van de negatieve verbanden (spelers van gewelddadige spellen gedragen zich agressiever) niets over, van de positieve effecten (spelers van gewelddadige spellen ontwikkelen hun ruimtelijk visueel denkvermogen) blijft wel iets over.

Nog genoeg te onderzoeken
Er blijven natuurlijk vragen over. Die worden in het artikel van Ferguson expliciet besproken. Hij geeft onder andere aan dat het niet is uitgesloten dat het spelen van gewelddadige games wel invloed kan hebben op bepaalde mensen. Over de hele linie is uit zijn studie dus gebleken dat er nog geen significant effect is aangetoond. Maar dat wil niet zeggen dat bepaalde personen (met bepaalde eigenschappen of onder bepaalde omstandigheden) niet door gewelddadige video games kunnen worden gestimuleerd in agressieve gedragingen. Ook geeft hij aan dat wetenschappers nog geen idee hebben hoe het mogelijk is dat gewelddadige spellen meer positieve effecten hebben op ruimtelijk visueel denkvermogen dan andere computerspellen. Dat is ook interessant terrein voor meer onderzoek.

Politiek gevoelige discussie
Ferguson hoopt met zijn wetenschappelijke en op statistische gegevens en methoden gebaseerde analyse bij te dragen aan een zwaar gepolitiseerde discussie. Het is goed dat eens te meer is aangetoond dat er in het algemeen een neiging is om onderzoeken te misbruiken voor politieke doeleinden of het uitdragen en soms aan anderen opleggen van eigen meningen. Natuurlijk staat het iedereen vrij om een hekel te hebben aan gewelddadige elementen in games (of andere media). Ook is er niets mis mee om je kinderen er voor te willen waarschuwen. Maar bangmakerij en stemmingmakerij zijn aan de orde van de dag en dat wordt zelden ondersteund met harde feiten.

Ongeschikt gekoppeld aan leeftijdsgrens
Dat bepaalde inhoud van media ongeschikt is voor kinderen en jongeren op een bepaalde leeftijd is ruimschoots (wetenschappelijk) aangetoond. De Kijkwijzer en ratingsystemen als dat van PEGI zijn daar op gebaseerd. Ongeschikt kan vele redenenen hebben maar gaat dus niet over het voorgaande verband tussen geweld in spellen en agressief gedrag.

Discussie in Nederland over verbod op gewelddadige spellen
Op dit moment is ook in Nederland de discussie weer opgelaaid over het verbieden van computerspellen met gewelddadige inhoud. Jeroen Dijsselbloem van de PvdA is actief geweest op dit terrein onder andere naar aanleiding van het spel Bully (Canis Canem Edit) en Manhunt 2. Ook Kees van der Staaij van de SGP roerde zich in de tweede kamer. Een verzoek door van der Staaij aan Minister van Justitie Hirsch Ballin om de mogelijkheid te creëren spellen met veel geweld te verbieden werd ook gesteund door SP, PVDA en VVD. In Nederland is alleen de verkoop van (16+ of 18+) spellen aan jongeren onder de 16 verboden. In Engeland en Duitsland zijn er al ruimere wettelijke mogelijkheden omeen spel te verbieden.

Belangenvereniging tegen verbod
Niet verrassend is dat de belangenvereniging van spelers in de entertainmentindustrie vindt dat een verbod te ver gaat. Een winkelier die een spel voor 16+ of 18+ aan kinderen onder de zestien jaar verkoopt, is gewoon strafbaar’, stelt Wouter Rutten in een gesprek met Tweakers.net. Het NVPI is voorstander van het huidige systeem van zelfregulering. Overigens is dezelfde NVPI ook een campagne begonnen om de positieve effecten van computergames onder de aandacht te brengen. Zie hiervoor onder andere de website bij de campagne ‘Vitamine G – gamen is goed’ op www.gamenisgoed.nl.

Rating van games door Nicam
Volgens cijfers van het Nicam, bevat 69 procent van alle games een of andere vorm van geweld. De manier waarop dit geweld tot uiting komt en de mate van realisme, bepalen de rating van een spel (Nicam doet de PEGI ratings voor Nederland). 5% van de spellen krijgt een 18+-rating, 13% heeft een 16+-rating en 24% heeft het label 12+.

Gegevens publicatie Ferguson
The Good, The Bad and the Ugly: A Meta-analytic Review of Positive and Negative Effects of Violent Video Games werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Psychiatric Quarterly’ in jaargang 78, nummer 4 van december 2007. Dit tijdschrift wordt gepubliceerd door Springer. ISSN0033-2720 (Print) 1573-6709 (Online).

Zie ook…
mijn eerdere artikelen over dit onderwerp op BidB:

• Virtueel geweld is net echt ook als het ‘niet echt’ is
• Mijn Kind Online advies aan ouders over Bully
• Hysterie rond vermeende invloed spel staat goed gesprek in de weg
• Recent onderzoek schadelijke invloed van media
• Meer over MTV en discussie rond videoclips
• Online discussie over videoclips op Videopinie.nl van MTV Networks
• Amerikaanse Senaat stelt onderzoek naar invloed gewelddadige media
• Onderzoek: spelers gewelddadige games minder gevoelig voor beelden geweld
• Amerikaanse discussie over gewelddadige games wordt spel op zich
• Invloed media op agressie en geweld blijft omstreden onderwerp