Van de ‘generatie-M’ wordt gezegd dat ze continu multitasken, ofwel verschillende dingen tegelijk doen. Ouders vragen zich af of dit wel mogelijk is en overigens stellen hersenonderzoekers dezelfde vraag. De vraag wordt al decennia door ouders gesteld. Ik wilde ook altijd muziek aan bij het huiswerk maken en mijn ouders vroegen zich ook af of dat nu wel verstandig was. Nu zijn er media bijgekomen en ziet het er dus zelfs voor ouders die vroeger graag huiswerk en muziek combineerden weer zorgwekkend uit.

In Time werd er eind maart 2006 al over gepubliceerd. De conclusie van dat artikel is dat de hersenen zeer beperkt zijn in hun mogelijkheden te multitasken. Meestal gaat aandacht voor de ene ‘taak’ ten koste van de ander. Uit een artikel bij Discovery blijkt wel dat er een plek in de hersenen is gevonden waar het verdelen van de aandacht wordt gecoördineerd (dank voor de verwijzing, Raoul). Justine Pardoen (Ouders Online, MijnKindOnline) voegt er nog aan toe dat dat gedeelte van de hersenen zich wat later ontwikkeld en wat eerder hapert. ‘Wat later’ is dan niet eerder dan de pubertijd, wat zou verklaren dat pubers niet zo goed zijn in het verdelen van hun aandacht.

Van niet mogelijk naar niet wenselijk
Ondertussen was er in het NRC in het opiniekatern (voor abonnees)aandacht voor de mening van Linda Stone, die zich al jaren bezighoudt met het bestuderen van onze ‘aandacht’. Zij introduceerde in 1997 het begrip ‘continuous partial attention’.

With continuous partial attention we keep the top level item in focus and scan the periphery in case something more important emerges. Continuous partial attention is motivated by a desire not to miss opportunities. We want to ensure our place as a live node on the network, we feel alive when we’re connected. To be busy and to be connected is to be alive.

Reactie op twintig jaar aandacht verdelen
Dat is dan de min of meer positieve kant, de reden waarom we volgens Stone streven naar al dat multi(media)tasken. De volgende stap is onze reactie na zo’n twintig jaar voordurende aandachtsversnippering. Stone:

So now we’re overwhelmed, underfulfilled, seeking meaningful connections.

Als die reactie optreedt dan wordt ‘committed full-attention focus’ de heilige graal. Stone voorspelt marketeers en anderen die mensen helpen om dat te bereiken een gouden toekomst. Een optreden van Linda Stone is ook als MP3 te downloaden/beluisteren bij IT Conversations.

Wordt generatieconflict groter of kleiner
De vraag is nu of dit een verhaal is alleen opgaat voor oudere generaties, die het tempo mogelijk niet bijhouden. Daar lijkt ze in ieder geval een snaar te raken. Zullen we een dergelijke reactie na een tijdje ook kunnen waarnemen bij de ‘generatie-M’? Het is wel belangrijk om in gedachten houden dat Linda Stone vooral meningen en gevoelens verwoordt. Ze gaat te werk gaat als een cultuurfilosofe of in het ‘gunstigste’ geval als een sociologe. De ‘exactere’ weg van het hersenonderzoek zegt iets over de mogelijkheden van de hersenen maar niet persé iets over de beleving ervan. Ook is het moeilijk te voorspellen hoe in de (verre) toekomst bepaalde capaciteiten van de hersnenen zich zullen ontwikkelen.

Multimedia leren
Ten slotte is in dit verband ook het relatief nieuwe onderzoek naar ‘Multimedia leren’ van belang. De cognitieve belastingtheorie (cognitive load theory) van John Sweller en de generatieve theorie over het leren met multimedia van Richard Mayer wijzen enerzijds op interessante mogelijkheden van het combineren van verschillende media maar zeker ook op beperkingen. Zo blijkt uit onderzoek door Mayer een strip (beeld) met audio beter te werken om informatie op te nemen en onthouden dan alleen beeld. Maar afstemming tussen wat via verschillende kanalen binnenkomt is belangrijk voor een positieve uitkomst (positief betekent overigens in dit geval beter begrijpen, meer onthouden). De theorie van Sweller gaat helemaal over de beperkte mogelijkheid van het werkgeheugen om informatie op te nemen.

Zie ook:

• Kaiser Family Foundation onderzoek naar ‘de generatie-M’ (genM)
• Nederlands onderzoek ‘Leren van Jongeren’ naar het mediagedrag van jongeren
• Dit boek schijnt ook een aanrader te zijn als het gaat om het brein van pubers: Barbara Strauch, Waarom doet mijn tiener zo vreemd? Over het brein van pubers. Forum. Het boek is niet meer leverbaar maar vaak wel in de bibliotheek te verkrijgen.
• Het boek Multimedia learning van Richard Meyer is wel een aanrader. Goed te lezen en hoewel de uitkomsten voor de hand lijken te liggen toch goed om over na te denken.